Social Return, it would be fun, they said..

Gepubliceerd op 13 september 2021

Bijzondere (sociale) voorwaarden in aanbestedingen, een mooi instrument voor meer dan een inclusieve arbeidsmarkt. Zoals wethouder Vliegenthart ooit in een filmpje van Bureau Social Return Amsterdam zei: “Iets terugdoen voor wat je ontvangen hebt…” In de basis klinkt het eigenlijk helemaal niet zo moeilijk. Toch vinden opdrachtnemers Social Return (vaak) maar lastig en hebben opdrachtgevers moeite om een proportionele afweging te maken voor de Social Return-verplichting.

Hoe wordt het dan weer een mooi instrument?

Social Return is een middel..

Laat me beginnen bij het belangrijkste. Social Return moet geen doel op zich zijn, maar een middel tot dialoog. Steeds vaker draait het om het behalen van een zo hoog mogelijke realisatie van Social Return. Niet voor niets wordt er onder andere gemonitord op het percentage invulling en het percentage wat aangeeft hoe vaak er überhaupt Social Return wordt toegepast. Opdrachtnemers geven weinig om de realisatie van Social Return binnen de overheid als doel op zich. Die kijken naar de extra moeite die het ze kost om de verplichting in te vullen, terwijl het ook zoveel voordelen kan hebben!

Maar dat betekent wel communiceren..

Hiermee kom ik, bij het volgende punt. De communicatie. Opdrachtnemers voelen zich vaak niet gehoord en opdrachtgevers communiceren vaak vanuit de verplichting. Terwijl er al een heel proces is doorlopen om tot een proportionele eis te komen. Wanneer besproken wordt welke impact ermee wordt behaald, zorgt dat voor meer wederzijds begrip. Juist het aangaan van dit gesprek, is zoals gezegd de eerste stap. Hoe kunnen we een win-win-win situatie creëren voor alle partijen? De werkzoekende voorop en direct daarna de opdrachtnemer/werkgever. Wanneer de opdrachtgever open staat voor de bedrijfssituatie van de opdrachtnemer, kan er naar duurzame oplossingen gezocht kan worden. Wat ook weer in het belang is van de werkzoekende en zijn/haar relatie met de werkgever/opdrachtnemer.

Met een brede invulling..

Tot slot moeten we mijns inziens ook breder kijken naar de invulling van Social Return. Neem een voorbeeld aan het Schotse systeem, waar het Community Benefits (dat bekt ook al lekkerder) heet. Daar zie je invulling op economisch, sociaal, maatschappelijk, milieu en arbeidsmarkt-gerelateerd vlak[1]. Is dat in relatie met het voorwerp van de opdracht hoor ik sommigen denken? Misschien niet, maar de eerste opdrachtnemer die daarover klaagt moet ik nog tegenkomen. De markt weet vaak veel beter hoe er ingespeeld kan worden op de maatschappelijke problemen van de overheid. Geef ze die mogelijkheid dan ook bij de invulling van Social Return.

We moeten toe naar een betere en efficiëntere samenwerking tussen overheid en bedrijfsleven. De overheid heeft zeker niet alle wijsheid in pacht, maar dat heeft het bedrijfsleven ook niet. Als we eens beginnen met naar elkaar te luisteren, maatwerk leveren op brancheniveau en een beetje buiten de lijntjes kleuren, dan zijn we al een heel eind.

It will be fun, they said..

[1] https://www.scottishcommunitiescan.org. uk/wp-content/uploads/2019/09/Fife-Council-Community-Benefit-Guide-for-procurement-partnerships.pdf